Hữu Thn Hữu Khổ
V Hồng


Sau một buổi cy vất vả, Tru được tho ch cho đứng gặm cỏ. Nhưng mệt qu, nhai nuốt khng v, bn cất tiếng than : - Mẹ sinh chi tuổi Sửu, lm thn tru cho cực dường ny. Ruộng su, ruộng snh, ruộng lm, ruộng ln ko cho bật được lưỡi cy, tưởng đứt ci cổ, tưởng đứt hơi lun. Tưởng gy la ci chn, tưởng ng gục xuống bn. Vậy m thằng chủ cứ ging thẳng roi my khch lệ. Đỉa bm ht mu, ruồi chm ht mu, mưa xối thn lưng, nắng đốt da mng. Đền b lại l một b cỏ kh, quanh năm chỉ những cỏ kh! 

Nhn thấy con ch mực đang nằm khoanh ngủ, vừa ngủ vừa ngy, Tru huơ chn huch cho một ci. Ch mở mắt, ngp di, hỏi: - Ci g? 

- My sướng hơn tao. 

Ch ngơ ngc khng hiểu. Nhn bộ mặt mgốc ngếch của Ch, Tru cười sằng sặc. 

- Tao đang suy nghĩ về cảnh khổ của tao, cả ngy ko cy. Cn my th nằm khoanh m ngủ. 

- Lầm to. Lầm to. Ch cười khẩy. Ngủ ngy l v phải thức suốt đm coi nh. Sục sạo đầu dưới, rược sủa đầu trn.. m đu phải chỉ coi nh, cn coi cả khu vườn rộng cho chủ. Bữa ăn hả? Chỉ ton xương, xương nh hết nổi, họ mới nm cho. Con của chủ nh nghịch ngợm, ko đui, cưỡi lưng, mnh gừ một tiếng phản đối th chủ nh nạt nộ, đnh đ. Tội thn mnh, ni năng đu c được, trời ban cho chỉ độc c tiếng "gừ". Ngoi thiếng sủa. 

- Ừ, coi bộ my cũng khổ. Tru chp miệng. 

- Chỉ ci việc sủa, sủa sao cho đng cũng khng dễ. Gặp người m chủ nh khinh th sủa t cũng khng được. Gặp người m chủ nh trọng th sủa nhiều khng cho. Trong việc bảo tồn ni giống của mnh cũng c ci khổ. Loi người thậm ch ch kỷ, xin ch con để nui th ton xin ch đực, ch ci khng ai chịu rước. M khng c ch ci th ai đẻ ra ch đực cho chng n xin nữa khng biết. 

- Thi được, tao thấy my khổ rồi. Khỏi cần ni nữa. 

Nhưng ch như được khơi lng tm sự, khng chịu ngừng. 

- Thm ci nạn "mộc tồn". Nui thấy mập mập l rủ nhau năm bảy tn bợm nhậu, gp riềng gp sả m "hạ cờ ty". 

- Thi đủ. Thi đủ. Tru la to Để hỏi coi thằng Ngựa kia. Ng bộ n phong lưu m thượng. 

Sau khi nghe Tru trnh by l do, Ngựa nhn Tru, khẽ lắc đầu, vẻ thương hại : - Hồi ny mnh nghe cụ Tru dng danh từ "m thượng" . Ch, chữ nho g m thng thi vậy cụ ? Thằng khĩ n mới phong lưu m thượng chớ mnh th thượng chỗ no . N ngồi trn lưng mnh, thc gt giy vo hng mnh, giật cương cứa hm mnh bắt mnh chạy hụt hơi, chạy si bọt mp. Vậy khng khổ hả ? Vậy l sướng hả ? 

Tru l nh : - Mnh thấy cậu đẹp m, c nệm thu hoa trải trn lưng, c yn da bng long khuy đồng, c lục lạc reo rủng rẻng. 

- Thế cậu c thấy những hồi mnh phải ko xe, mnh phải thồ la, mnh phải chở gỗ khng ? Nhẹ nhng lắm chắc ? Hễ hở việc ny, con người n bắt qua việc khc, c bao giờ để yn ? Ci my bằng sắt thp cn chịu khng thấu, n bắt chạy suốt hăm bốn trn hăm bốn. 

- B lại cậu được tạc thnh tượng, tượng đồng uy nghi, tượng đ lẫm liệt, tượng những vị anh hng ngồi trn lưng ngựa. 

- Đừng thấy m ham. Xng ln đột ph, con người tranh đoạt quyền lợi với nhau chớ Ngựa c dnh lu g vo đ ? Vậy m Ngựa phải trải qua biết bao gian lao nhọc nhằn, biết bao nguy hiểm, phơi xc sa trường. So lại thử đi, Ngựa khổ hay Tru khổ, hay Ch khổ ? 

- Ch ch Tru l nh. 

Ch th lanh miệng hơn, biết bắt chước người, biết ni nịnh : - Dạ em thấy anh khổ hơn em. 

Gi từ Ngựa v Ch, Tru bước lững thững 

vừa ngẫm nghĩ. Hỏi hai đứ th cả hai đều than khổ. Mnh nữa l ba. Tại sao vậy c ? Tại ? Tại ? 

Đang trầm ngm suy nghĩ, chợt c một con Cha vi vụt ht ln st tai lm Tru giật mnh. Con chim đang đậu ở một cnh m-u mọc cha ra đường. Nhn con Cha vi, tr thng minh của Tru chợt le. 

- Ny chị Cha vi, như Ch, Ngựa, v ti đều khổ l do chng ti c tới bốn chn v chn đi giậm đất. Chị c hai cnh bay th chắc l chị khng khổ. 

Cha vi liến thoắng trả lời liền : - Ờ mnh khng c khổ. Mnh c hai vạch trắng dọc theo ci đui đy ny. Đẹp khng ? Ủa m "khổ" l ci g vậy ? 

Tru bật cười khng giữ được. 

- Khổ nghĩa l mnh đi, mnh kht, mnh ko cy nặng nhọc mnh bị chủ đnh, mnh nằm chuồng dột 

Cha vi gật gật đầu : - , vậy l hiểu rồi. Mnh c đi. Mấy bữa trời mưa dầm, mưa thi đất, mưa suốt ngy đm, mnh nằm trong ổ đi phờ ru, đi mờ con mắt, đi muốn mửa mật xanh mật vng. Mnh khng c nằm chuồng dột, chỉ ci ổ của mnh mưa to nước xối v như thc đổ, ướt lp ngp lạnh run. Cha lũ nhỏ chết năm ngoi cũng v bị mưa ướt, sưng phổi cấp tnh, điều trị khng kịp. 

Tru gật gật đầu, ni chậm rải : - Vậy l cũng c khổ 

Cha vi vội cướp lời liền : - Khổ r rng đi chớ. Đang đứng cất tiếng ht cho vui, thằng Người ta ln np trong bụi, gi một hn đ vo ci n cao su, gi một mũi tn ln giy cung, nhắm nha, rồi thả tay, vậy l mnh ng nho chết khng kịp ku. Khổ r rng đi chớ, khổ nhất trần gian. B m mnh năm xưa chết cũng v mũi tn hn đạn. 

Đồng l Cha vi n cũng khổ, nhưng Tru khng tin hết những điều n ni xoen xot. Ci g m chết nước, gia đnh n cũng c gp phần, m chết đạn cũng c. 

Trn đường về, Tru tạt lại ci mương con uống nước. Tr c suy nghĩ đu đu. Tru hụt chn đnh "m" một tiếng, nước văng tung te. May khng lộn nho, h hồn. Một con c r sut bị giậm, thot chết, miệng the th : - Đi ci kiểu g ? Con mắt để đu ? Cht xu nữa. Đương rnh con Nhện nước, sửa soạn bng tới chụp th gặp trng đồ c hồn. Mnh đi mấy bữa bay đy. Đồ đui. 

- Xin chị bỏ lỗi. Con mắt ti bị vảy c 

Chết chết ! Tru thầm nghĩ Lại ku nhằm tn tộc của n : C ! N thưởng mnh muốn ni xỏ xin. 

- Dạ, xin chị bỏ lỗi. M sao chị bị bỏ đi vậy ? 

- Thằng Người ta n chận mương, đắp bờ, tt nước để bắt tụi tao, khng thấy sao ? B con họ hng tao chết v số kể. May tao nhỏ người np trong bụi lc, tui n khng thấy. Thot chết. Ba ngy cứ np trong bụi lc, đu c dm m ra kiếm mồi. 

- Ổ, khổ thn cho chị. 

- Lũ n đang kho, đang nướng, đang chin, đang um, đang nấu canh chua b con tao. 

- Ờ, cả họ hng chị đang khổ, cn lũ Người th đang sướng. 

- Tụi tao khổ đủ cch. Chng n mc mồi ngồi cu, chng n cu cắm khỏi mất cng ngồi, chng n đnh lưới, chng n thả lờ, chng n ụp nơm, chng n đứng nh, chng n thả ch, chng n thuốc bằng nhựa cy độc, chng n nm thuốc nổ, chng n đm bằng cy lao i chao, kể sao cho hết.  

Tru chp miệng : - Đch thực l khổ. Khổ cn ci vo đu được. Khổ nhất trần gian. 

Buồn b, Tru khng cn muốn hỏi ai nữa. Ci g m bốn chn đạp đất cũng khổ, hai cnh bay trn trời cũng khổ, m c vy lội dưới nước cũng khổ. Rốt cuộc, chỉ c lũ Người l sướng. Loi no cũng bị n ăn hiếp. Tru lặng lẽ về chuồng nằm. Bầy muỗi vo ve o tới đốt, n cũng khng buồn lấy đui xua nữa. Đn ở nh trn tắt đ từ lu. Đm tối om. ng chủ b chủ chắc đ ngủ say. Những người sung sướng thường dễ ngủ. Tiếng con Mực "khổ" sủa đổng một nơi bờ ro. Rồi im lặng. Đm lặng thinh. 

Chợt từ nh trn tiếng ng chủ vang xuống, nghe r mồn một : - B lm khổ ti vừa vừa chớ. Hồi ti cưới b, nh cn ngho, b bắt ti lm lụng đầu tắt mặt tối. Khi kh ln, b m nheo bắt ti chạy kiếm cho được ci chức ci tước. Chức nhỏ, b bắt chạy cho được chức to. Chữ nghĩa ti khng mấy hột th ai chịu giao chức to cho ? Vậy l ngy ny qua ngy khc, năm ny qua năm kia b cứ ch bai, dằn vặt ti. Họ xa nh ti c thằng bun lậu ở t, b cũng đem ti ra sỉ vả. Họ mẹ ti c con nhỏ chửa hoang, b cũng xch ti ra m dạy lun l, đạo đức. Bỏ ci ny, chụp ci khc, cả ngy lm việc quần quật, vậy m c đm no b cho ti ngủ được yn đu ? Con tru, con ngựa, ko cy ko xe ban ngy, nhưng ban đm chng n được nằm nghỉ ( nghe nhắc đến tn mnh, Tru giật mnh ). Ti th khng. B hnh hạ ti mỗi giờ. Ni thiệt với b, con tru con ngựa, thậm ch con ch cn sướng hơn ti. 

Nghe ng chủ phn b với mnh, Tru bỗng bật cười khng giữ được. Cười ngả nghing, b l ra đất m cười. Miệng đang nhai rơm m cười qu mạnh, một cọng rơm chạy ra lỗ mũi. 

1